Seulu: sa lìtera-apellu de Pino Ledda

23334336_1690854477653020_4477650940905483376_o“Mi càstiu aintru, a ingìriu e mi fatzu una pregunta: Ita apu fatu deu po custa Comunidadi chi m’at arriciu e innui apu detzìdiu de bìviri? E prus che totu, ita potzu e ita tèngiu de fai ancora? Tui, chi ses nàsciu in custa Comunidadi, o chi innoi nci tenis parti de is arraixinis tuas, as provau a ti fai custas preguntas?”

Incumentzat aici sa lìtera de Pino Ledda “tzitadinu seulesu onoràriu, tzitadinu efetivu po sceberu de vida, seulesu in is intrànnias, in su spìridu”, comenti si firmat issu etotu. Una lìtera scrita, imprentada e spartzinada a is famìllias seulesas, arribbada a nosu de su servìtziu linguìsticu, chi dd’eus apretziada e chi dd’eus a bòlliri fai connòsciri e promòviri po mori de is ideas chi espressat, po sa bona voluntadi de chini scriit, po s’ispera chi fait nàsciri in su coru a pustis de seti pàginas e ùndixi capìtulus de propostas chi Pino at pentzau po su benidori de Seulu. Prus che una lìtera est unu apellu, una tzerriada a s’atzioni, una pregunta de agiudu de parti de unu grandu studiosu chi, a pustis de annus e annus de circa in su territòriu seulesu, de  cuntatu deretu cun sa genti e cun sa memòria (in su 2016 at publicau cun Domus De Janas su lìbburu “Seulo, per non perdere la memoria. Genealogia, longevità e identità della comunità dei centenari”),  at detzìdiu de cumpartziri totu su chi at prodùsiu, arregortu e assentau fintzas a oi, po fai nàsciri in su tempus benidori unu grandu Museu Stòricu-Genealògicu-Documentàriu Multitemàticu in Seulu. Bieus cali funt is piessìnnius de custa proposta e cali bratzus de su museu ant a pòdiri nàsciri e s’ant a pòdiri atobiai e intreverai:

  1. Sa valorizatzioni de is istùdius a pitzus de sa genealogia, proponendi de cumpartziri e pònniri a disponimentu de su pùblicu sa stòria genealògica e demogràfica de sa comunidadi de Seulu in is ùrtimus 450 annus. Difatis, gràtzias a s’arregorta de datus fata in is archìvius de su Stadu Tzivili, in is documentus antigus de is Quinque Libri de su 1570 a oi e in is documentus donaus de tzitadinus voluntàrius privaus, est istau possibili a ndi pesai su percursu familiari de ònnia tzitadinu. Sa proposta de Loddo est de pònniri a disponimentu unu archìviu multimediali cun unu software modernu anca onniunu potzat andai a circai is arraixinis suas, e custu iat a èssiri feti unu de is medas servìtzius de custu Museu Seulesu nou.
  2. S’arregordu de sa gherra e is militaris de Seulu: moventi de s’arregorta privada de unu tzitadinu seulesu, chi at pinnigau unu patrimòniu stòricu a pitzus de sa Primu Gherra Mundiali (bestimenta, elmus, armas, documentus), Loddo proponit a is cumpaesanus de ammanniai sa circa po imprassai sa vida bera de ònnia militari seulesu partiu giòvunu in gherra o in batalla, pinnighendi novas biogràficas, lìteras, fotografias , diàrius, contus o arregordus. In custa manera s’iat a cumpartziri una parti de s’ànima de sa bidda, ponendi aintru de sa Stòria manna medas arrogus de Stòrias piticas e individualis, ma non po cussu prus pagu de importu e de interessu comunu.
  3. Unu percursu temàticu a pitzus de sa fotografia e de is fotògrafus de Seulu, punnau a donai valori non feti a su materiali giai pinnigau o postu a disponimentu, ma fintzas a cussu chi est ancora allogau in is cadàscius scarèscius de domus antigas, impari cun is personàgius chi de su tempus passau a oi ant dedicau sa vida o parti de su tempus insoru a firmai sa realidadi seulesa in unu scatu, in un’imàgini immortali.
  4. Iscola de àterus tempus”, una setzioni dedicada a s’istrutzioni pùblica, movendi de unu percursu stòricu-pedagògicu chi fatzat connòsciri is personalidadis rapresentantis de s’iscola seulesa, est a nàrriri is maistus e is professoris chi ant sinnau sa formatzioni de totu is tzitadinus de ariseru e de oi, passendi po unu censimentu de totu is laureaus de Seulu e, pedendi is autorizatzionis, sa publicatzioni de is tesi de làurea prus de interessu. Custu percursu iat a pòdiri diventai unu centru de documentatzioni de grandu importu e, a su matessi tèmpus, èssiri unu bellu intzìdiu po is giòvunus istudiantis de oi e de cras.
  5. Una testimonia de sa longevidadi de Seulu, est a nàrriri unu setori de su museu chi iat a pòdiri èssiri dedicau a is centenàrius seulesus e a su patrimòniu materiali e immateriali chi ant lassau e chi funt lassendi a sa bidda. Non tocat a sutavalutai, ma antzis a valorizai s’atentzioni chi istudiosus de cada parti de su mundu, de is universidadis e de is entis natzionalis e internatzionalis prus de importu, funt donendi a su fatu chi Seulu siat stètia arreconnota in manera iscientìfica comente una de is comunidadis prus vidanas de su mundu, arreconnoscimentu chi est stètiu ufitzializau de s’initzativa Blue Zone e de medas publicatzionis, documentàrius, artìculus e intervistas.
  6. Una atentzioni a su tema de sa crèsia e de is predis chi ant sinnau sa vida religiosa, spirituali e culturali de is seulesus fintzas a oi. S’iat a pòdiri mòviri de sa stòria de is crèsias aintru e foras de bidda (Sa Parrochiali, Santu Pedru, Sant’Antoni, Santus Cosma e Damianu e Santu Giuanni), ammanniendi sa circa e su stùdiu a is documentus chi nd’ant sinnau sa nàscida e s’isvilupu, comente is testamentus antigus scritus in latinu, spanniolu e italianu e is documentus de s’Archìviu Stòricu Comunali, fintzas a lòmpiri a sa stòria de su campusantu bèciu, chi allogat testimonias antigas de grandu interessu.
  7. Is Santus Cosma e Damianu, santus sanadoris de sèmpiri veneraus in Seulu, e sa stòria de is dutoris originàrius de Seulu, chi ant donau sabidoria a sa bidda rapresentendi sa scièntzia e donendi importu a su tema de sa saludi de is tzitadinus. S’iant a pòdiri pinnigai a pari totu is publicatzionis insoru po ndi pesai unu setori de su museu chi siat unu tzentru de documentatzioni ùtili a totus is istudiantis de oi e de cras.
  8. S’archìviu stòricu comunali, is archìvius pùblicus e privaus chi podint fai bessiri a pillu documentus de grandu importu po sa stòria de sa bidda, cumentzendi de sa stòria aministrativa de Seulu (in bona parti giai studiada gràtzias a unu traballu de digitalizatzioni de prus de 24milla documentus) fintzas a is eventus stòricus chi ant sinnau sa vida individuali e colletiva, comente is gherras e s’època fascista, is cunfinus e sa ricostrutzioni. Totu custus documentus ant a pòdiri cumpletai una bella setzioni de su museu chi at a diventai unu arreferimentu po is seulesus e po totu is abbisitadoris.
  9. Artis e traballus, prus che totu is ainas chi podint donai testimonia de traballus sparèssius ma chi ant fatu parti de s’isvilupu sòtziu-econòmicu de sa bidda, coment’e su messaju, su maist’e pannu, su minadori, su bingiateri, su ferreri o su maist’e linna, giustu po ndi nomenai calancunu.
  10. S’emigratzioni seulesa a Ceppo Morelli, localidadi acanta de su Monte Rosa anca medas seulesus ant circau fortuna e bona sorti a pustis de sa gherra, ma fintzas s’emigratzioni de is seulesus de ariseru e de oi fàcias a biddas o citadis aintru e foras de Sardìnnia, po pònniri impari testimonias, contus, fotografias e documentus de custa parti de vida.
  11. Tempus modernus, po cumpletai su museu castiendi fàcias a sa stòria prus acanta de nosu, a sa mudadura de is costumàntzias, de sa mentalidadi, de s’architetura de sa bidda e de sa strutura sotziali sua, po arricai unu percursu de connoscièntzia e de riflessioni, agatendi in su modernu puru medas scedas a is preguntas de identidadi cosa nostra.

Sa lìtera-apellu de Pino Ledda dda podeis lìgiri innoi: museo storico documentario multitematico, totu intrea e in italianu. A s’acabbu ddui funt fintzas is cuntatus (nùmeru de telèfunu e mail) po ddu pòdiri circai e po fai in manera de s’atobiai e de svilupai impari custu grandu progetu.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.