Fragus e Saboris de Sardigna

Fragus e Saboris de Sardigna – Sa natura est amiga

29fd89e8_z

S’ISTÒRIA

S’azienda nascit in Sàdili, sa Bidda de s’àcua, gràtzias a s’idea de Salvatore Mura. A pustis de unu viàgiu in Fràntzia, prus a craru in Provèntzia, una terra simbillanti a sa nosta e chi at giai connotu de tempus meda sa coltivatzioni de is erbas de potecaria, Salvatore iat detzìdiu de ddas prantai e arrefinai innoi in Sardigna. Mirendi a sa bonesa de is produtus traballaus in manera biològica e biodinàmica, s’azienda “Fragus e Saboris de Sardigna” at tentu bonus resurtaus e grandu calidadi in sa bogadura de is ollus essentzialis e de is àcuas aromadas.

De is erbas traballadas, unas cantu ndi ddas boddint operàius specializaus in is territòrius naturalis de Sardigna, innui crescint in manera spontànea, àteras si ndi boddint de is cungiaus de s’azienda nosta. Calincuna benit sicada e allogada in bùidu, calincun’àtera est arrefinada po ndi bogai s’ollu essentziali, pretziau po sa calidadi e po is costus de estratzioni, giai chi po otènniri unu litru de ollu serbint medas cuintalis de bio-massa.

A oi funt medas is calidadis de erbas de Sardigna chi s’azienda punnat a valorizai e a fai connòsciri a is mercaus internatzionalis: tzìpiri, santa maria, armidda, menta, fenugheddu aresti, pirinconi, narbedda, abioi, orciau, salvia officinalis, salvia desoleana, semucu, tzichiria, murguleu, murdegu, ispicu e medas àteras, totus cun propriedadis mèdicas e balsàmicas, umperadas po s’erborìstica ma fintzas po sa cosmesi e s’aroma-terapia.

In prus de is ollus essentzialis, s’azienda nosta produsit medas produtus, coment’e is licoris chi funt una novidadi po is mercaus natzionalis e stràngius, otènnius de erbas de monti e chi seus is ùnicus produtoris.

In dì de oi s’azienda est crescendi, ponendusì beni in su mercau e punnendi prus che totu a s’impreu de su tzìpiri, de s’erba de santa maria e de s’armidda, chi crescint a solus in su territòriu sadilesu, in Barbàgia, zona centrali de Sardìnnia chi non sunfrit peruna forma de incuinamentu.

 

SU MUSEU SENSORIALI

SU TEMPUS PASSAU. . .
“. . . Sa domu s’agatat in Sàdili, in bia Libertadi n. 6. Fraigada in centru istòricu, s’agatat apresu de sa prassa, de sa spèndula e de sa crèsia manna de Santu Valentinu, logu de passàgiu po centinas de turistas chi abbisitant sa bidda ònnia annu. Est una domu antiga meda, fraigada a s’acabbu de s’800 e chi a su cumentzu fuat sa sedi de su primu barberi de Sàdili, a pustis fata domu familiari cun sa costrutzioni de su pranu de susu. Est fata totu a perda e tenit is piessìnnius de is domus sardas barbaxinas. Aintru de sa domu de “Tzia Afina Mura” ddui fuat una funtana naturali innui totu su bixinau ndi pigàt s’àcua bona in sa simana de is strasuras poita in is àteras funtanas s’àcua s’intrulàt po mori ca nci dda ingurtiant is tacus calcàreus de is montis sadilesus. Custa de bidda, invècias, fuat una de is pagus funtanas chi donàt àcua sèmpiri lìmpia a totu is famìllias de su bixinau. Is piessìnnius architetònicus de sa domu non tenint grandu valori struturali ma stòricu, siat po sa calidadi de is materialis impreaus, siat po su scioberu e po sa positzioni in is logus de fraigadura. Is murus fuant pesaus cun sa perda bogada de s’isgavu de sa domu. In is sèculus passaus is murus fuant liongiaus cun terra grassa. In is pranus de bàsciu s’impreàt perda de carcari arregorta in is gavas de su tacu e portada a carrus po cumpletai sa muradura, or’oru de is stampus orizontalis s’impreàt fintzas su scistu. S’arrebbussu est fatu cun impastus diferentis a parti de aintru e a parti de foras. S’impastu de s’arrebbussu de foras est fatu cun ludu e argidda pigaus in is gavas localis. In is domus prus pòboras si faiat unu pillu fini de argidda, “s’imburdugu”. S’arrebbussu de aintru fuat fatu cun ludu e carcina, postu in sètiu cun drapus de arrobba greza. Su bixinau fuat fatu de domus tìpicas fraigadas a su cumentzu de su sèculu cun s’impreu de perda, linna e ludu, chi teniant coment’e piessìnniu comunu  e principali sa simplesa.

 

. . . SU TEMPUS PRESENTI

In dia de oi, su fràigu arresurtat assetiau a nou e arricit sa sedi de su Museu Sensoriali de is Erbas de Potecaria, chi oi est su primu de custa genia in Sardìnnia. Innia eis a pòdiri intrai in cuntatu cun s’istòria de s’agricultura de is erbas in Sardìnnia, po nd’intèndiri saboris e nuscus, fintzas a connòsciri is tènnicas atualis de bogadura chi impreat s’azienda nosta. Ònnia tanti s’organizant fintzas atòbius innui si podit assìstiri a sa creatzioni de unu profumu, in totu is fasis suas fintzas a su processu de estratzioni de is essèntzias de Sardìnnia. In prus, s’ant a pòdiri tastai màndigus de sa traditzioni, pretziadas cun is erbas spontàneas e is essèntzias barbaxinas, in prus de licoris e binus prodùsius de nosu. . .”

[fonti Frediano Augusto Mura in su situ https://www.fragusesaboris.it/la-nostra-storia%5D